Bầu cử

Hiên tại hầu hết các quốc gia, và tổ chức khi thưc hiện bầu cử, bỏ phiếu kín đều dùng cách đơn giản nhất: in ra một tờ giấy đề tên các lựa chọn và người đi bầu đánh dấu vào các lựa chọn của mình. Cách làm này đã được thực hiện hàng ngàn năm nay và có nhiều nhươc điểm.

Những người tham gia kiểm phiếu có thể thay đổi kết quả trên lá phiếu nào đó mà người đi bầu không thể kiểm tra lại được. Có đề nghị là như vậy thì mỗi người sẽ được phát một bản copy của lá phiếu mang về, và kết quả của những lá phiếu sẽ được đưa ra công khai và người tham gia bầu cử có thể kiểm tra. Tuy nhiên đề nghị này bị vấp phải một nhược điểm khá quan trọng là thông tin cá nhân sẽ bị lộ ra ngoài mặc dù người ta có thể không công khai tên người bầu mà chỉ đề một mã số.

Ronald Rivest mới đề nghị một cách bầu khác khá hấp dẫn. Mặc dù hơi phức tạp hơn cách bầu cử bình thường nhưng người dân có thể kiểm tra lại kết quả bầu cử mà vẫn giữ được thông tin cá nhân.

Mỗi người sẽ được phát 3 tờ phiếu và muốn bầu cho ai thì phải điền chính xác 2 ô đen vào hàng của người đó, với những hàng của những người mình không muốn bầu thì ta phải điền chính xác 1 ô đen. Sau đó 3 tờ phiếu được cắt rời nhau ra và cho vào hòm bỏ phiếu và đươc trộn trao lên. Nhưng trước đó người bầu cử được chọn ngẫu hứng 1 trong 3 tờ để lấy bản sao mang về. Kết quả của các lá phiếu này sau đó được công bố công khai. Ta có thể dùng mã số trên bản sao để kiểm tra xem ban kiểm phiếu có ăn gian không và hơn nữa với một bản sao người ta không thể nào suy luận được ngược lại là bạn bầu cho ai.

Ở phương pháp kiểm phiếu bình thường ví dụ có n đi người bầu a người bầu ông A, b người bầu ông B và c người bầu ông C thì ở phương pháp mới này nếu tính số ô đen mà mỗi người nhận được sẽ là n+a, n+b và n+c. Và để thay đổi kết quả bầu một cách có hiệu quả, người ta cần phải thay đổi số lượng phiếu tương đối lớn ví dụ nếu thay đổi 100 tờ phiếu thì sác xuất là cả trong 100 tờ phiếu này không có ai mang bản copy về là (2/3) mũ 100 = 2.45965443 × 10^-18, một con số rất bé. Vì thế người ta rất khó thay đổi kết quả mà không bị phát hiện.

Phương pháp này cũng gặp một vài nhươc điểm, tuy nhiên tôi nghĩ rất hay và tôi dễ dàng tưởng tượng rằng người ta sẽ sử dụng trong tương lai gần. (Ở Việt Nam có thể tương lai này xa hơn.)