Tính toán bằng sức người

Máy tính được chế tạo với mục đích đầu tiên là tính toán thay cho con người. Với sự phát triển vũ bão của công nghệ, máy tính hiện tại đã làm được rất nhiều việc khác, nó đã thay đổi hoàn toàn cách con người làm việc, giải trí, trao đổi thông tin v.v… Nghe có vẻ ngược đời, nhưng năm 2006 là năm mà người ta nhìn thấy một hướng đi ngược lại trong khoa học máy tính: DÙNG SỨC NGƯỜI TRONG TÍNH TOÁN (human computation). Sức người được dùng để giúp máy tính làm việc? Thật nực cười. Đúng thế ! Thậm chí tạp chí Time con bình chọn đây là phát minh số một năm 2006. Vậy human computation là gì? Ý tưởng này có gì hay ho ?

Luis von Ahn, mới tốt nghiệp Phd về ngành khoa hoc máy tính tại CMU năm 2006, ngay lập tức được trao giải Mac Arthur (Giải thưởng nổi tiếng tại Mỹ cho những nhà khoa học, nghệ sỹ, nhà hoạt động xã hội..có những phát minh kiệt xuất). Tựa đề luận văn của Luis von Ahn là human computation. www.youtube.com được 3 thanh niên chưa đến 30 tuổi Steve Chen, Chad Hurley và Jawed Karim sáng lập. Trang web mới ra đời được vài tháng thì đã được mua lại với giá 1.6 tỷ đô, và được bầu là phát minh số một của năm. Wikipedia là từ điển bách khoa toàn thư mà bất cứ ai cũng có thể tham gia viết đã trở nên khá phổ biến, muốn tìm thông tin về vấn đề gì, tôi khuyên bạn hãy bắt đầu bằng http://en.wikipedia.org/. My space.com; Open source ; yahoo answer; … và rất nhiều dịch vụ khác và tất nhiên cả trang web 360.yahoo.com nơi mà tôi đang viết đều dựa trên một ý tưởng mà bây giờ trở thành một xu hướng mới trong khoa học máy tính: Dùng sức người, tạo ra social network như một nguồn năng lượng và một thị trường mới của thế kỷ thông tin. Bạn vẫn chưa hiểu thế nào là tính toán bằng sức người ? Xem xét ví dụ sau đây được trích từ bài nói chuyện của Luis von Ahn:

Năm 2003, trên toàn thế giới, con người chơi Solitarie (trò chơi máy tính trên mạng) trong suốt 9 tỷ giờ đồng hồ. 9 tỷ là con số lớn, nhưng để biết nó lớn cỡ nào ta nên so sánh với một vài con số khác. Để xây dựng Empire State Building người ta mất khoảng 7 triệu giờ, tức là vào khoảng 6.8 giờ mà cả thế giới chơi Solitarie. Kênh đào Panama được xây bằng 20 triệu giờ sức người, chưa đến một ngày người ta chơi Solitarie. Thật lãng phí. Luis von Ahn lợi dụng sự ham chơi của con người để viết vài trò chơi trên mạng. Những người tham gia cần đặt tên cho vài bức hình, nếu hai người đặt chúng cùng một tên thi họ sẽ được điểm và tiếp tục với bức hình mới. Khi chơi trò này, người ta “vô tình” làm một việc rất có ích: tìm thông tin về sự vật trong bức hình. Một việc mà máy tính không biết làm, mặc dù người ta cố gắng phát triển rất nhiều kỹ thuật. Dữ liệu thu nhặt được vô cùng có lợi cho những search engine. Bởi với kỹ thuật hiên thời, google, yahoo chủ yếu là dùng tên của file hình hoặc là chữ viết xuất hiên cạnh bức hình cho viêc tim kiếm., và tất nhiên đây không phải là kỹ thuật tốt.

Sức người cũng đã được sử dụng từ khá lâu trong những việc khác, chỉ có điều không được trong sáng. Nếu bạ dùng google để tìm kiếm, có thể để ý, có thể không, bạn sẽ thấy phía bên phải có một cột dành cho sponsor search. Đây là những link mà người ta phải trả tiền để được xuất hiện trên trang của Google. Trả càng nhiều tiền, quảng cáo của bạn sẽ càng được xuất hiên lâu, và xuất hiên ở vị trí dễ nhìn. Mỗi lần có ai đó bấm vào quảng cáo của bạn, bạn phải trả một số tiền nhất định cho tới khi bạn hết tiền trong tài khoản thì quảng cáo của bạn bị xóa khỏi danh sách, và muốn tiếp tục quảng cáo, bạn phải trả thêm tiền. Các công ty canh tranh với nhau đã nghĩ ra một cách làm hại nhau: họ viết phần mềm liên tục bấm vào quảng cáo của đối thủ để đối thủ nhanh chóng bị loại khỏi cuộc chơi và như vậy quảng cáo của họ sẽ được vào chỗ tốt hơn. Search engine tất nhiên có cách khắc phục vì họ dễ dàng nhận ra những cú bấm giả mạo từ phần mềm. Đến lúc này các công ty lại nghĩ ra một mánh khác: thuê người ngồi bấm chuột vào quảng cáo từ sáng tới tối. Và hiển nhiên nhân công càng rẻ, họ càng có lời. Nhân công tại Ấn Độ , Bangladesh được sử dụng. Cũng khó nói đây là viêc tốt hay viêc xấu. Một mặt nó phá hỏng công việc của nhiều công ty, mặt khác lại tạo ra công việc cho người nghèo.

Viết đến đây thì tôi cũng nhận ra mình đã bỏ hơn 1 giờ đông hồ ngồi viết. Không biết có là lãng phí hay không. Nếu bạn vô tình đọc được bài viết này, và bạn cũng là người chăm chỉ viết blog. Hãy ghi nhớ rằng trong phạm vi nào đó, không phải là yahoo đang cho bạn một địa chỉ email, một account miễn phí để bạn trút bầu tâm sự, mà thực chất bạn đang làm công miễn phí cho họ.